26 tháng 12, 2012

Những người bảo tồn Mỹ Sơn trong thế kỷ XX

Những người có công lớn trong việc nghiên cứu và bảo tồn khu đền tháp Chăm Mỹ Sơn

Năm 1980, thời còn là sinh viên, lần đầu tiên đặt chân đến thung lũng Mỹ Sơn tôi đã cảm nhận được của sự uy nghiêm trầm mặc của một khu đền thờ Ấn Độ giáo đang bị bao phủ bởi cây rừng. Những lùm cây bụi um tùm và dây leo các loại quấn chằng chịt, gần như che khuất các công trình kiến trúc bằng gạch một thời vang bóng của vương quốc đã suy tàn...
Mặc dù trước đó, vào năm 1978, việc phát quang và rà phá bom mìn đã được chính quyền địa phương thực hiện, vậy mà chỉ sau hai mùa mưa, cây cối đã mọc lại  gần như phủ kín khu tháp. Lần vạch tìm lối đi giữa đám cây rừng chằng chịt, mới hiểu được phần nào sự gian nan, nguy hiểm của những người lần đầu tiên đến “đánh thức” giấc ngủ ngàn năm khu đền tháp linh thiêng nầy.
Khi về làm việc tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng, tôi mới có dịp được hiểu thêm về những người đã đặt nền móng cho việc nghiên cứu và bảo tồn khu đền tháp Chăm Mỹ Sơn.
Vào năm 1885, một toán lính Pháp đã tình cờ phát hiện ra khu tháp Chăm bị bao phủ bởi cây rừng. Năm 1896, Camille Paris -cựu nhân viên bưu chính- đã tổ chức phát quang khu tháp này để khảo sát và dập lại chữ khắc trên một số bi ký. Năm 1898-1899, hai học giả Pháp là Louis Finot -vị giám đốc đầu tiên của Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (EFEO)- và Lunet De Lajonquière đã đến Mỹ Sơn để nghiên cứu các văn bia (1).
Đầu thế kỷ XX, Henri Parmentier -kiến trúc sư kiêm nhà khảo cổ- cùng với Charles Carpeaux -nhân viên của EFEO- đã được cử đến Mỹ Sơn để nghiên cứu về kiến trúc và nghệ thuật. Ngày 22/12/1902, tại Hà Nội, Toàn quyền Đông Dương ban hành nghị định đề cập đến việc «tạm ứng một số tiền 1500 đồng, giao cho ông Henri Parmentier, người có trách nhiệm sử dụng nó đúng vào mục đích khai quật khảo cổ học ở miền Trung Việt Nam» (2). Khoản ngân sách được cấp đó đã giúp các ông có điều kiện tổ chức phát dọn cây cối và khai quật 2 khu di tích Champa lớn ở Quảng Nam là Mỹ Sơn và Đồng Dương...
H. Parmentier  sinh năm 1871 tại Paris, Pháp, ông tốt nghiệp ngành kiến trúc tại École des Beaux-arts de Paris (Trường Mỹ thuật Paris). Tháng 11 năm 1900 ông sang Đông Dương làm việc tại EFEO, đảm nhận việc nghiên cứu và trùng tu các di tích tại Đông Dương.
Những công trình nghiên cứu đầu tiên và cơ bản nhất về bi ký và kiến trúc tại Mỹ Sơn được L. Finot và H. Parmentier công bố trong kỷ yếu của Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (BEFEO) năm 1904.
Theo nhật ký của C. Carpeaux và báo cáo khai quật của H. Parmentier, 2 ông đến Mỹ Sơn trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn, lúc bấy giờ chưa có đường sá, xe cộ, phương tiện đi lại chủ yếu là dùng ngựa, nhiều đoạn phải đi bộ...
Sinh hoạt của họ tại khu di tích cực kỳ khó khăn. Những ngôi tháp nằm phân tán trong một khu vực rộng lớn bị cây cây rừng phủ kín. Không khi trong thung lũng rất ngột ngạt, nóng bức cùng với nhiều loại côn trùng, rắn rết đáng sợ lẫn thú dữ luôn rình rập đã ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe của Carpeaux và nhiều công nhân. Chỉ có Parmentier thích nghi được với điều kiện khắc nghiệt đó. Theo nhật ký của Carpeaux, họ đã làm một ngôi nhà bằng gỗ để ở, xung quanh dựng hàng rào cao 4m để đề phòng thú dữ tấn công, vậy mà có lần một người công nhân của họ đã bị cọp tấn công và tha đi mất trong đêm tối khiến mọi người hoảng sợ...(3)
          Ngoài cọp thì chắc chắn heo rừng đã từng sinh sống ở rừng Mỹ Sơn. Trong số những bức phù điêu chạm trên bệ thờ Mỹ Sơn E1, có cảnh diễn tả một con cọp đang vồ con heo rừng rất sinh động. Những năm chiến tranh ác liệt, bom đạn cày xới khu vực nầy nầy nên có lẽ cọp đã bỏ chạy vào tận rừng sâu, chỉ có heo rừng thỉnh thoảng vẫn xuất hiện. Những năm 80 của thế kỷ XX, trong thời gian tham gia trùng tu Mỹ Sơn, tôi đã có lần thấy heo rừng lang thang dọc đầu nguồn khe Thẻ...
Trong điều kiện thiều thốn, khó khăn và không kém phần nguy hiểm, một số công nhân đã bỏ đi, C. Carpeaux khi có dịp thì lại về Đà Nẵng nghỉ dưỡng, riêng H. Parmentier vẫn miệt mài làm việc ngày nầy qua ngày khác trong vùng sơn lam chướng khí. Từ 11/3/1903 đến 3/2/1904, H. Parmentier và các cộng sự đã cơ bản hoàn tất công tác khảo sát, thống kê, đạc họa, chụp ảnh các công trình kiến trúc, nghiên cứu các tác phẩm điêu khắc ở Mỹ Sơn...
Mặc dù trong điều kiện thiếu thốn các phương tiện kỹ thuật, những bản đạc họa của Parmentier tại Mỹ Sơn vẫn được thể hiện rất chi tiết và khá chính xác, hàng trăm bản vẽ mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt các tháp Chăm cùng họa tiết trang trí đã trở thành những tài liệu vô cùng quý giá cho các nhà nghiên cứu và trùng tu di tích. Năm 1904, ông đã công bố công trình “Les monuments du cirque de Myson”(Những di tích trong thu lũng Mỹ Sơn) trong kỷ yếu của Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (BEFEO). Công trình nghiên cứu kế tiếp của ông với tựa đề “Inventaire descriptif des monuments Cam de l’Annam” (Kiểm kê khảo tả các di tích Chăm ở An Nam) đã được xuất bản vào năm 1909, có thể nói, cho đến nay, tác phẩm nầy vẫn là tài liệu tham khảo cơ bản và quan trọng nhất về văn hóa Chăm.
Trong thời gian từ 1937 đến 1944, Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp đã trùng tu các tháp thuộc nhóm A, A', B, C, D. Năm 1939, một đập nước được xây dựng để chuyển dòng con suối lớn để ngăn ngừa nước lũ tàn phá một số tháp ở nhóm A, đập nước được hoàn thành vào năm 1941, nhưng đáng tiếc một trận lũ lớn năm 1946 đã phá hủy đập nước này...
Ngoài ra còn phải kể đến sự đóng góp của các học giả khác như George Coedès với “Inventaire des inscriptions du Champa et du Camboge” (Kiểm kê các bi ký Champa và Camboge) (1908), “Notes sur les deux inscriptions du Champa” (Ghi chú về 2 bi ký Champa) (1912);  Philippe Stern qua các công trình nghiên cứu như “L’art du Champa” (Nghệ thuật Champa) (1939), “L’art du Champa (ancien Annam) et son évolution” (Nghệ thuật Champa (An Nam cổ) và sự tiến hóa của nó) (1942); Jean Bosselier với tác phẩm “La statuaire du Champa, Recherches sur les cultes et l’iconographie” (Nghiên cứu điêu khắc Chăm qua tôn giáo và tiếu tượng học) (1963)...
Những tác phẩm điêu khắc tiêu biểu được tìm thấy tại Mỹ Sơn trong các cuộc khai quật ở những năm đầu thế kỷ XX đã được chuyển về Đà Nẵng, đặt tại công viên thành phố. Trên khu đất nầy, năm 1915 người Pháp đã xây dựng một công trình kiến trúc đặc sắc để trưng bày các tượng Chăm được sưu tầm ở miền Trung Việt Nam. H. Parmentier là người có công lớn trong việc tổ chức trưng bày cho bảo tàng nầy, chính vì thế ban đầu bảo tàng nầy được gọi là Musée Henri Parmentier.
Bên cạnh các học giả Pháp, có một người Việt Nam đã từng làm việc tại Mỹ Sơn vào những năm đầu của thế kỷ XX, đó là nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Đồng, ông là một trong rất ít những người Việt Nam cộng tác với các học giả Pháp để trùng tu các di tích Chăm-pa từ năm 1930 đến 1944. Nguyễn Xuân Đồng sinh năm 1910 tại Bắc Ninh, tốt nghiệp trường Mỹ Thuật Đông Dương, ông làm việc tại Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp từ năm 1928 với nhiệm vụ là chuyên viên khảo cổ. Nguyễn Xuân Đồng là trợ thủ đắc lực của H. Parmentier trong việc nghiên cứu, phân loại và trưng bày các tác phẩm điều khắc Chăm. Ông được EFEO bổ nhiệm làm quản thủ của Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng từ năm 1938 đến năm 1965. Khi nghỉ hưu, ông vẫn tiếp tục là cộng tác viên tích cực của bảo tàng cho đến ngày ông qua đời (1986). Với những kiến thức sâu sắc về nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Chăm của mình, ông đã giúp đỡ không ít cho một số cán bộ nghiên cứu tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm thời bấy giờ nâng cao hiểu biết về văn hóa Champa ...
Sau năm 1945, chiến tranh ngày càng ác liệt, việc trùng du di tích Chăm không thể tiếp tục, khu đền tháp Mỹ Sơn lại một lần nữa bị cây rừng phủ kín, mặc dù vậy, những kết quả nghiên cứu và bảo tồn của các nhà khoa học trong những năm đầu thế kỷ XX đã đặt nền tảng vững chắc cho công việc tìm hiểu nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Champa cũng như nghiên cứu bảo tồn, tu bổ các đền tháp Chăm sau này...
Sau năm 1975, ở Mỹ Sơn có khoảng 20 tháp còn giữ được hình dạng, nhưng không có cái nào nguyên vẹn. Để phục vụ cho công tác kiểm kê, khảo sát và trùng tu di tích, năm 1978, công việc phát quang và tháo gỡ mìn đã được tiến hành, 11 người bị mang thương tích và 6 người khác vĩnh viễn nằm xuống để đem lại bình yên cho mảnh đất này, sự hy sinh nầy mặc dù thầm lặng, không có bất kỳ một dòng ghi danh nào trên bi ký nhưng mãi sẽ khắc sâu vào ký ức của người thừa hưởng di sản vô giá nầy.
Từ năm 1982 đến năm 1992, chương trình hợp tác văn hóa Việt Nam-Ba Lan được thực hiện, kiến trúc sư Ba Lan Kazimier Kwiatkowski (tên thân mật thường gọi là Kazik) đã trực tiếp tham gia và chỉ đạo về mặt kỹ thuật. Là một người có kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực trngf tu di tích ở châu Âu, Kazit rất thận trọng khi thực hiện việc tu bổ một loại hình kiến trúc còn mới lạ. Ông vận dụng những nguyên tắc của trường phái trùng tu “Khảo cổ học” vào việc tu bổ khu đền tháp Chăm Mỹ Sơn. giữ gìn tối đa các yếu tố gốc, đồng thời không làm lẫn lộn các thành phần nguyên gốc với các thành phần mới đưa vào để chống đỡ, gia cường cho kiến trúc. Tôi và một số cán bộ làm công tác Bảo tồn-Bảo tàng hồi đó ở QN-ĐN có may mắn được làm việc với Kazik, học được ở ông tính thận trọng, khoa học và cầu thị, luôn tham khảo ý kiến nhiều người rồi mới thực hiện. Trong suốt 10 năm, mỗi năm 3 tháng Kazik đến với Mỹ Sơn và các di tích Chăm khác ở miền Trung, không nề hà nắng mưa, cực khổ, ông cùng ở và làm việc tại Mỹ Sơn như một người dân bản xứ, thông thuộc từng con đường mòn trong thung lũng. Sự làm việc tận tụy, không nề hà gian khổ và lòng nhiệt huyết vì di sản văn hóa của ông đã “truyền lửa” cho những người tham gia trùng tu Mỹ Sơn thời ấy...
Sau 10 năm được gia cố tu sửa, trung tâm kiến trúc bậc nhất của nghệ thuật Champa bắt đầu hồi sinh, Mỹ Sơn đã được trả lại phần nào dáng vẻ trước kia của nó, làm cho ta có thể hình dung được một đền  thờ Ấn Độ giáo uy nghiêm kỳ vi của vương quốc Champa trong quá khứ. Trong thời gian này, nhiều tác phẩm điêu khắc có giá trị đã tiếp tục được tìm thấy, tất cả đang được trưng bày tại Mỹ Sơn.
Là một phế tích khảo cổ học, do vậy việc bảo tồn, tu bổ tôn tạo khu di tích Mỹ Sơn khá phức tạp. Ngoài những tài liệu ghi chép, những bản vẽ trước đây của nhà nghiên cứu nước ngoài như H. Parmentier, Ph. Stern, J. Boisselier... và một số công trình của các nhà nghiên cứu trong nước về vấn đề kiến trúc và điêu khắc; còn một số vấn đề khác cần được nghiên cứu bổ sung như địa chất, thuỷ văn, môi trường, các phế tích còn bị chôn vùi dưới lòng đất từ xa xưa, lập bản đồ hiện trạng khu vực một cách chính xác... Với yêu cầu cao của công việc, Bộ Văn hoá Thông tin đã hợp tác với tổ chức Lerici Foundation (Italia) thực hiện dự án Thông tin Địa lý - GIS (Geographie Information System) tại Mỹ Sơn từ tháng 3 năm 1999.  GIS là hệ thống quản lý thông tin không gian được phát triển trên cơ sở công nghệ máy tính với mục đích lưu trữ, hợp nhất, mô hình hoá, phân tích và miêu tả nhiều loại dữ liệu. Dự án hợp tác giữa Việt Nam – UNESCO và Italia đã và đang tiếp tục được thực hiện tại Mỹ Sơn với mục tiêu “Bảo tồn, tu bổ cấp thiết một số hạng mục thuộc khu đền tháp Mỹ Sơn”.
 Trong số những nhà khoa học Italia có đóng góp rất lớn vào việc nghiên cứu và tu bổ di tích Mỹ Sơn trong những năm cuối thế kỷ XX sang đầu thế kỷ XXI phải kể đến đó là bà Patrizia Zolese- một nhà khảo cổ và là nhà trùng tu di tích đầy nhiệt huyết. Ai đã tiếp xúc một lần với bà chắc sẽ khó quên nhà khoa học nầy, bên cạnh sự đam mê nghiên cứu và luôn muốn lôi kéo người khác vào công việc, bà còn được người ta nhớ lâu bởi tính nói nhiều của bà, đã gặp là “nổ” như bắp rang, không phải những chuyện  linh tinh thường ngày mà là chuyện khảo cổ, chuyện trùng tu di tích. Trong quá trình trùng tu nhóm tháp G tại Mỹ Sơn, các nhà khoa học đã biên soạn  công trình nghiên cứu “Hướng dẫn khảo cổ và trùng tu tháp Chăm-tư liệu đúc kết từ dự án trùng tu tôn tạo nhóm tháp G”. Tài liệu này cung cấp thêm những kinh nghiệm quý giá cho công tác bảo tồn, tu bổ các công trình kiến trúc Champa tại Việt Nam. Một tác phẩm khác về Mỹ Sơn có sự tham gia của Patrizia Zolese dó là “Champa and the Archeaology of Mỹ Sơn (Vietnam)” đã được xuất bản năm 2009, đây là một tài liệu quan trọng về khảo cổ học tại Mỹ Sơn trong thế kỷ XX...
Công việc bảo tồn Khu đền tháp Chăm Mỹ Sơn còn nhiều việc phải làm, trong tương lai chắc hẳn với trình độ khoa học công nghệ ngày càng phát triển, sẽ có nhiều nhà khoa học, nhiều giải pháp kỹ thuật khác sẽ được áp dụng vào việc tu bổ di sản văn hóa nầy, tuy nhiên những đóng góp của các nhà khoa học ở thế kỷ XX vẫn là nền tảng và là cơ sở vững chắc để các thế hệ kế tiếp sứ mạng vinh quang- Bảo tồn di sản văn hóa nhân loại...

-------------
Tài liệu dẫn:
(1) Emmanuel Guillon- Art et Archéologie du Champa une ancienne civilisaton du Viet Nam.  Picard - Paris 2011, p. 88
(2), (3)  Pierre Baptiste- The Archaeology of Ancient Champa: The French Excavations-  Champa and the Archeaology of Mỹ Sơn (Vietnam), NUS Press, Singapore 2009, p.14-25

 


Phát dọn di tích Mỹ Sơn đầu thế kỷ XX

H. Parmentier và C. Capeaux

Ông Nguyễn Xuân Đồng

Kazik

Patrizia Zolese và Tư Cận

46 nhận xét:

  1. Nhận tem vàng. Chiều vui anh nhé

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Xác nhận tem vàng. Ngày mới vui nhiều nhé Biển!

      Xóa
  2. Chậm chân rồi , Em xin tem bạc nha anh Tư hihi
    Vui anh nhé !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Tem bạc cũng gần tem vàng mà. Hiii!
      Những ngày cuối tuần nhiều niềm vui nhé Phương Nghi!

      Xóa
  3. EM ĐÃ LÊN ĐẾN NƠI RÙI ANH ƠI , ĐÂY LÀ ĐƯỜNG LINK CỦA BLOG EM NÈ

    nghiem25nh blogspot.com

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. ĐÂY LÀ ĐỊA CHỈ VÀO THẲNG BLOG CỦA EM

      blogger hữunghiệmnguyễn (GÕ VÀO GOOGLE )

      CHÚC ANH BUỔI TỐI MÙA ĐÔNG ẤM ÁP VÀ NGON GIẤC

      Xóa
  4. RA TẾT LÀ EM VỀ LÀM VIỆC TẠI ĐÀ NẴNG LUN RÙI ,MÙNG HAI TẾT ANH EM MÌNH KHÔNG GẶP NHAU ,THÌ
    MÙNG BA, MÙNG BỐN CŨNG GẶP THUI

    HOẶC MỒNG SÁU, MỒNG BẢY TẾT ANH ĐẾN NHÀ SÁCH
    ĐÀ NẴNG SỐ 78 ĐƯỜNG BẠCH ĐẰNG LÀ NƠI EM ĐANG CÔNG
    TÁC, ANH CỨ ĐÓNG VAI NGƯỜI ĐI MUA SÁCH. BƯỚC VÀO
    NGƯỠNG CỬA NHÀ SÁCH LÀ ANH SẼ GẶP EM NGAY.EM NGỒI
    NGAY CHỖ BÀN TRỰC BAN TRƯỚC CỬA MÀ, Ở ĐÓ CÓ GIÓ SÔNG HÀN THỔI MÁT, ANH EM MÌNH NÓI CHUYỆN CÀNG THOẢI MÁI HƠN . CỨ NHẤT TRÍ NHƯ VẬY NHÉ

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chúc mừng Nghiệm trở về Đà Nẵng! Hẹn gặp ở nhà sách Đà Nẵng nhé!

      Xóa
    2. VẬY THÌ 7.30 SÁNG MỒNG 6 TẾT, ANH ĐẾN THAM QUAN NHÀ SÁCH ĐÀ NẴNG CHO BIẾT. ANH ĐÃ ĐẾN ĐÓ LẦN NÀO CHƯA ? Ở ĐÓ CÓ SÁCH NGHIÊN CỨU VỀ
      KHẢO CỔ HỌC VÀ SÁCH THƠ CA CŨNG NHIỀU , NHƯNG MÀ SÁCH THƠ CA Ở
      NGOÀI XÃ HỘI ÍT NGƯỜI MUA LẮM SÁCH ĐÓ BÁN KHÔNG CHẠY, CHỨ KHÔNG NHƯ
      Ở TRÊN MẠNG NGƯỜI TA ĐỌC THƠ QUÁ TRỜI
      GIAO LƯU VUI VẺ VẠN SỰ NHƯ Ý . HẸN GẶP NHAU TẠI ĐÀ NẴNG ANH NHÉ

      Xóa
  5. Em ghé thăm anh, còn tem chì hay tem gì cho nốt em đi anh, hihi.
    Chúc anh cuối tuần vui vầy bên gia đình anh nhé.
    Happy 2013 - Happy New Year

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Tem gì cũng được cả. Happy New Year!

      Xóa
  6. Đi mô loanh quanh cuối cùng cũng gặp...(xin lỗi tác giả TCS)
    Vậy là cũng đến được nhà anh hiii
    Chúc anh năm mới thật nhiều niềm vui và hạnh phúc nhé!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Loanh quanh rồi cũng gặp. Năm mới 2013 an lành và vui nhiều nhé NC!

      Xóa
  7. Đọc bài viết tỉ mỉ của TC mới được hiểu thêm về chi tiết và công trình bảo tồn phế tích văn hóa Chàm ở Mỹ Sơn thật đáng trân trọng cho những người có tâm huyết Chúc TC và gia đình một năm mới nhiều vui vẻ hạnh phúc thành công tốt đẹp

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chúc chị cùng gia đình năm mới 2013 an lành, hạnh phúc!

      Xóa
  8. Em chúc anh Tư cùng gia đình, năm mới 2013 dồi dào sức khỏe, hạnh phúc, bình an ... anh nhé !

    Happy New Year

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cám ơn DH. Chúc DH cùng gia đình năm mới 2013 an lành, hạnh phúc!

      Xóa
  9. NHỮNG TƯ LIỆU RẤT HAY !
    CHÚC MỪNG NĂM MỚI !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cám ơn bạn ghé thăm. Chúc năm mới an lành

      Xóa
  10. Ghé thăm anh Tư .
    Năm mới CÁT TƯỜNG anh Tư nhé !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Năm mới an lành và hạnh phúc nhé Phương Nghi.

      Xóa
  11. Anh vẫn chưa về nhà này hả?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Về nhà mới rồi nhưng thời gian nầy bận rộn quá không lên mạng thường xuyên được. Vui nhé Biển!

      Xóa
  12. Hồi nhỏ HHP qua thăm cô ở gần MS ,theo bọn chăn trâu vào nghịch phá ở đó nhưng không hiểu giá trị của nó như sau này.Thật cảm ơn các nhà khảo cổtrước đó,Kazik và những người kế thừa như bạn !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chúc anh cùng gia đình năm mới an vui, hạnh phúc!

      Xóa
  13. NĂM MỚI
    Đầu năm lạc bước ghé chân qua
    Áo mới điểm trang chút phấn thoa
    Xuân đến vài lời tôi chúc bạn
    Tết về đôi tiếng chủ mừng ta
    Bạn hiền đạp đất châm bông giấy
    Khách quý xông nhà bắn pháo hoa
    Quý Tỵ an khang nhà thịnh vượng
    Thành công khấm khá tiến càng xa..

    GẶP LẠI ANH BỐN MẮT NA MỪNG LẮM.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Vậy là đi loanh quanh rồi cũng gặp lại.
      Chúc MC luôn an vui!

      Xóa
  14. Em ghé thăm anh Tư, chúc anh tuần mới với nhiều niềm vui mới anh nhé !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Những ngày cuối tuần vui nhiều nhé DH!

      Xóa
  15. Bác Tư không có nhà hay sao? Vắng quá!
    Qh ghé thăm,kính chúc anh Tư cùng gia đình năm mới sức khỏe,an vui nhé!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Thời gian nầy bận rộn quá nên ít lên mạng.
      Chúc QH cùng gia đình an lành, hạnh phúc!

      Xóa
  16. Qua thăm và chúc vui khỏe.

    Trả lờiXóa
  17. EM SANG THĂM ANH NÈ

    CHÚC ANH ĐÊM ĐÔNG ẤM ÁP , NGON GIẤC NHIỀU , SỨC KHỎE DỒI DÀO, CÔNG VIỆC
    THUẬN LỢI , VẠN SỰ THÀNH CÔNG

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cám ơn Nghiệm. Chúc Nghiệm luôn vui, thuận lợi trong công việc!
      Hẹn gặp ở nhà sách Đà Nẵng nhé.

      Xóa
    2. VÂNG , NHẤT TRÍ NHƯ VẬY ANH NHÉ, SÁNG CHỦ NHẬT NGHỈ NGƠI VUI VẺ

      Xóa
  18. Qua thăm anh, chúc anh ngủ ngon nhé!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chúc Hướng Dương một tuần mới nhiều niềm vui!

      Xóa
  19. Anh em mình lại gặp nhau ở tân lục địa nầy . Chỉ có sự đam mê lòng khao khát khám phá di tích cổ mới vượt qua những khó khăn trong giai đoạn giao thời của các kiến trúc sư người Pháp . Nghề khảo cổ đòi hỏi phải yêu nghề , tỉ mỉ , tằn tiện từng dấu vết , dầu tư nhiều tư duy và kiến thức lịch sử mới khám phá ra được bản chất của nó . Họ làm gạch đá, cây cỏ , rong rêu ngàn năm phải lên tiếng nói . Cuối tuần vui, Nhã My đã về tơi VN rồi. Em liên lạc để lấy tập Thơ nha. Thân

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Vậy là anh em mình lại gặp nhau. Cám ơn anh đã đồng cảm với những người làm khảo cổ.
      Chúc anh và gia đình luôn an vuim hạnh phúc!

      Xóa
  20. Chào anh Tư nhé ! Lâu quá ko thấy anh đâu, đi thía nào vào đúng nhà anh, chúc anh vui khỏe an lành trên miền quê mới nhé !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chào Bạch Dương! Loanh quanh rồi cũng gặp lại.
      Năm mới 2013 an vui và thuận lợi trong công việc nhé BD!

      Xóa
  21. Cảm ơn chú đã cung cấp cho cháu thêm nhiều thông tin quan trọng về Mỹ Sơn và những nhà nghiên cứu Mỹ Sơn

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chúc campapura một tuần mới nhiều niềm vui!

      Xóa
  22. CHO KIM DUNG GÓP VỚI ANH MỘT VIÊN GẠCH NHỎ XÂY ĐẮP TÌNH YÊU CÙNG THÁNH ĐỊA MỸ SƠN CỦA ANH TƯ NGHE.

    ĐIỆU MÚA THÁP CHÀM
    Nhân xem phóng sự VTV Đà Nẵng tối 29/01/2013
    về khu di sản văn hóa Thánh Địa Mỹ Sơn

    Thân hình cổ kính khuôn bóng Tháp,

    Tay vắt nhịp nhàng khỏa cánh tiên,

    Nhún nhảy, xoay tròn, lia ánh mắt,

    Nụ cười- Thánh nữ Áp Sa Ra./.

    Lý Thị Kim Dung

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cám ơn Kim Dung tặng thơ.
      Một tuần mới nhiều niềm vui nhé!

      Xóa

lời bình mới