23 tháng 7, 2013

còn duyên

Còn duyên


Hồng   trần

người mãi lang thang

Làm     sao     bán    được

mênh      mang       nổi      sầu

Duyên   anh     giờ    có   còn  đâu

Còn duyên em đó mưa ngâu đừng buồn...



13 tháng 7, 2013

Mỹ Sơn - điểm đến hấp dẫn


Khu đền tháp Mỹ Sơn - Điểm đến hấp dẫn

          Mỹ Sơn, khu đền tháp quan trọng nhất của văn hóa Champa, là địa điểm thu hút các nhà nghiên cứu và khách du lịch tìm đến trong nhiều năm qua, nhất là sau khi khu di tích nầy được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới.

          Từ Cửa Đại- Hội An, nhìn về phía Tây theo dòng sông Thu Bồn, chúng ta sẽ thấy một ngọn núi có hình dạng khá đặc biệt, đỉnh núi vút cong như một chiếc răng nanh, nhân dân địa phương thường gọi là núi Răng Mèo hoặc Núi Chúa. Những người đi biển thường xem ngọn Núi Chúa như là một tiêu điểm để định hướng đi về... Trong thung lũng dưới chân ngọn núi Răng Mèo có một quần thể kiến trúc nổi tiếng của vương quốc Champa- Khu đền tháp Chăm Mỹ Sơn.
          Đặt chân đến thung lũng Mỹ Sơn, du khách sẽ thấy được triết lý âm - dương trong quan niệm của người Chăm cổ. Ngọn núi Răng Mèo (Tức núi Mahaparvata theo tên gọi của người Chăm)  chính là một Lingaparvata- một linga khổng lồ; còn thung lũng Mỹ Sơn được xem như một Đại Yoni, với dòng suối chảy ngang là khe Yoni như quan niệm của đạo Bà La Môn. Đó là lý do địa lý - tâm linh - phồn thực khiến người Chăm chọn thung lũng  Mỹ Sơn làm Thánh địa.
          Với một quần thể kiến trúc gồm hơn 70 công trình được xây dựng gần như liên tục trong suốt 9 thế kỷ, Mỹ Sơn có mặt hầu hết các phong cách kiến trúc trong nghệ thuật Champa. Trải qua sự tàn phá khốc liệt của thiên nhiên và chiến tranh, tuy ngày nay di tích không còn nguyên vẹn như xưa, nhưng khu tháp Chăm Mỹ Sơn vẫn được thế giới đánh giá rất cao. Một số công trình thuộc các nhóm tháp B, C, D, G đã và đang được gia cố, tu bổ, từng bước phục hồi lại diện mạo của trung tâm kiến trúc tôn giáo lớn nhất của vương quốc Champa.
          Mỹ Sơn không chỉ được mọi người biết đến bởi các công trình kiến trúc, nơi đây còn nổi tiếng với hàng trăm tác phẩm vô giá được làm bằng sa thạch, có niên đại từ thế kỷ VII đến thế kỷ XIII, trong đó có những tác phẩm có thể xem là kiệt tác của điêu khắc Champa như đài thờ Mỹ Sơn E1, phù điêu “Đản sinh Brahma”, tượng Ganesa... Đặc biệt, vào tháng 11 năm 2012, Ban Quản lý di tích Mỹ Sơn đã phát hiện một linga độc đáo bị vùi trong lòng đất gần tháp E4. Linga được làm bằng sa thạch màu vàng, phần trên của linga có đầu thần Siva- một hình tượng Mukhalinga trong Ấn Độ giáo. Có thể nói đây là tác phẩm điêu khắc độc đáo nhất và có niên đại rất sớm ở Mỹ Sơn (Khoảng thể kỷ VII-VIII).
           Nghệ thuật điêu khắc Chăm là sự kết hợp những yếu tố bản địa với các nền văn hóa bên ngoài một cách có chọn lọc và sáng tạo, đó là nền nghệ thuật mang tính tôn giáo, tuy nhiên vẫn thể hiện đậm nét văn hóa dân tộc, những chủ đề trong Ấn Độ giáo được cảm nhận theo kiểu riêng của người Chăm, hòa nhập với tục lệ địa phương, những tác phẩm điêu khắc được thể hiện theo tư duy thẩm mỹ của họ, không trùng lắp hoặc sao chép nguyên bản. Mỗi bức chạm, mỗi phong cách đều có vẻ đẹp riêng, bộc lộ tài năng của người nghệ sĩ; các tác phẩm được thể hiện trên gạch, đá nhưng không khô cứng lạnh lùng, mà ngược lại, chúng rất mềm mại và sống động. Mỗi phong cách nghệ thuật có một vẻ đẹp riêng, cho dù mỗi thời kỳ tư duy thẩm mỹ mỗi khác.
          Bên cạnh nghệ thuật tạc tượng trên sa thạch, người Chăm cổ còn có những tác phẩm điêu khắc thể hiện trực tiếp trên tường gạch, đó là những đường gờ cách điệu thành những tầng hoa sen, các dải hoa văn trang trí trên trụ ốp tường, trên thân tháp, trên những vòm cửa; những nét riêng biệt của các kiểu hoa văn trang trí trên tháp cho thấy nghệ thuật Chăm phát triển không ngừng, các nhà nghiên cứu xem hoa văn là một trong những tiêu chí để xác định niên đại của một ngôi tháp Chăm.
          Phần lớn các tác phẩm điêu khắc được khai quật sau năm 1980 tại Mỹ Sơn được trưng bày trong hai ngôi nhà dài (Mandapa) D1 và D2. Các cấu kiện kiến trúc bằng đá như trụ cửa, lanh tô được phát lộ trong quá trình trùng tu được trưng bày tại chỗ ở ngoài trời.
          Năm 2004, với sự tài trợ của Nhật Bản, một ngôi nhà trưng bày đã được xây dựng để giới thiệu một số hình ảnh, hiện vật có liên quan đến di tích và quá trình nghiên cứu, trùng tu Mỹ Sơn từ đầu thế kỷ XX đến nay... Tham quan phòng trưng bày nầy, du khách sẽ hiểu thêm về quá trình phát hiện, nghiên cứu và làm việc gian khổ của các nhà khoa học đã hết lòng vì Mỹ Sơn...
          Đáng chú ý là trong thời gian mấy năm gần đây, trong chương trình hợp tác với Lerici Foundation (Italia), cùng với việc nghiên cứu về Thông tin địa lý, tu bổ nhóm tháp G, nhiều hiện vật bằng sa thạch và đất nung đã được tìm thấy trong quá trình khai quật khảo cổ học. Trong tháng 6 nầy, tại Mỹ Sơn đã khai trương trưng bày tháp G và đón khách tham quan tháp sau khi kết thúc việc tu bổ tháp.
Khai trương phòng trưng bày hiện vật tháp G

           Cùng với giá trị văn hóa vật thể hiện tồn, Mỹ Sơn còn có những giá trị văn hóa phi vật thể từ xa xưa, sự hoang phế của di tích qua hàng trăm năm đã trở thành lớp bụi thời gian phủ lên những giá trị văn hóa đó. Những năm gần đây, với sự hợp tác của các nghệ nhân Chăm ở Ninh Thuận, một số giá trị văn hóa phi vật thể  đã được phục hồi và trở thành sản phẩm du lịch của Mỹ Sơn.
          Biểu diễn nghệ thuật Chăm là hoạt động văn hóa phi vật thể được tái hiện sinh động tại Khu di tích Mỹ Sơn. Những trích đoạn lễ hội Chăm, múa cung đình, múa dân gian được dàn dựng biểu diễn công phu đưa du khách vào thế giới vừa thực vừa hư của một nền nghệ thuật một thời vang bóng... Bên cạnh các điệu múa Apsara, múa dân gian, hòa tấu nhạc cụ, tiếng kèn Saranai với làn hơi dài như bất tận của cố nghệ nhân Trượng Tốn ông réo rắc vang lên nơi giữa núi rừng đã làm say lòng du khách. Trượng Tốn đã qua đời nhưng may mắn là ông đã có 2 truyền nhân, họ tiếp tục đưa tiếng kèn saranai vang xa...
Biểu diễn kèn Saranai

          Một điểm nhấn độc đáo trong văn hóa phi vật thể ở Mỹ Sơn là tái hiện “Đêm Mỹ Sơn huyền ảo”. Giữa thung lũng hoang sơ, Khu đền tháp Mỹ Sơn  bừng sống dậy trong đêm dưới ánh sáng lung linh huyền ảo. Trong điệu múa Apsara, các vũ công như mới thoát ra từ trong gạch đá, nhẹ nhàng uyển chuyển theo điều kèn saranai và trống ginăng làm mê hoặc lòng người,


Tại Mỹ Sơn, sau khi du khách tham quan các nhóm tháp Chăm, những người muốn khám phá thiên nhiên vùng thung lũng có thể tiếp tục đi dọc theo Khe Thẻ ngược về phía thượng nguồn; tại khu vực đó vẫn tồn tại một con đường mòn mà người dân địa phương thường đi lại để khai thác củi, con đường mòn nầy vượt qua eo núi dẫn đến một tuyến đường khác thuộc địa phận xã Duy Sơn nối liền với khu vực cố đô Trà Kiệu (Simhapura).
          Nếu du khách có sức khỏe và không ngại đi bộ xa, sẽ tham gia hành trình thám hiểm Núi Chúa. Khoảng 3 giờ leo núi, du khách sẽ lên đến đỉnh hòn Đền, từ đỉnh núi, chúng ta có thể nhìn bao quát cả thung lũng Mỹ Sơn, hoặc hướng ra biển nhìn Cù Lao Chàm ngoài khơi xa bằng kính viễn vọng. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Hòn Đền từng là khu vực đóng quân của các cơ quan thuộc Đặc Khu Ủy Quảng Đà. Trong vùng nầy vẫn còn một số hang động mà trước đây được quân Giải phóng sử dụng để làm nơi trú ẩn; tham quan các địa điểm nầy, du khách có điều kiện tìm hiểu cuộc sống gian khổ nhưng hào hùng của quân Giải phóng trong kháng chiến…
          Mới đây, dịch vụ Homestay đã được khai trương ở xã Duy Phú, gần khu đền tháp Mỹ Sơn. Lưu trú qua đêm tai các ngôi nhà dân với tiện nghi thoải mái, du khách có đủ thời gian để tham quan di tích và tham gia các hoạt động dã ngoại, leo núi cùng một số sinh hoạt lao động sản xuất của cư dân địa phương.

          Cùng với những giá trị văn hóa vốn có của khu đền tháp Mỹ Sơn, các sản phẩm du lịch mới và các dịch vụ ngày càng hoàn thiện, chắc rằng Mỹ Sơn sẽ tiếp tục là điểm đến hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước.


8 tháng 7, 2013

Áo xưa

Áo xưa



Màu chiều dù có xa xôi

Ngàn năm mây trắng vẫn trôi mượt mà


Nhớ thời áo lụa thướt tha


Vấn vương ngày ấy gót ngà mộng du...




1 tháng 7, 2013

Từ hôm

Từ hôm…

Từ hôm lá cỏ héo gầy
Người đi mới biết ngàn mây đang chờ
Từ hôm em biết mộng mơ
Xa rồi cơn gió vu vơ cánh diều
Từ hôm bến vắng đìu hiu
Thuyền đang viễn xứ trong chiều hoang vu
Từ hôm trời thoáng sa mù
Chắc là nơi ấy mùa thu đã về

Mưa rơi ướt đẫm sơn khê
Biết rằng từ ấy suối về với sông...